Tháp chuông - Quảng trường - Nhà hành lễ - Bến thả hoa bờ Nam sông Thạch Hãn. Một địa chỉ không thể thiếu trong hành trình trở lại chiến trường xưa và đồng đội


Ngày cập nhật: 26/09/2011 1:43:15 CH


              Năm 1972 Bến sông Thạch Hãn là cửa ngõ để quân ta tiếp lương tải đạn, tăng viện vào chiến trường, nơi đây đã diễn ra trận chiến đấu ác liệt của quân và dân ta suốt 81 ngày đêm lịch sử và hàng vạn chiến sĩ đã hi sinh, nằm lại trên mảnh đất này. Năm 1976, khi đất nước vừa yên tiếng súng, người lính từng chiến đấu ở chiến trường Thành cổ- Lê Bá Dương  từ Nha Trang trở lại thăm chiến trường Quảng Trị, đã lặng lẽ hái hoa dại, mua hoa ở chợ thả xuống dòng sông Thạch Hãn để tưởng nhớ đồng đội. Mỗi lần về Quảng trị, anh ra chợ mua hết hoa trong chợ rồi thuê người chở xuống bến sông. Có lần anh thuê một con đò của một bà mẹ ngư dân với giá 8.000 đồng/giờ, để đi thả hoa. Thả hoa xong, vừa đúng 4 giờ thuê đò, anh lấy tiền trả cho bà mẹ thì bất ngờ mẹ ôm lấy anh và khóc: “Mi làm rứa, răng mệ lấy tiền mi...”. rồi hai mẹ con cùng khóc trước sự sững sờ của những người bạn anh vừa ào ra bến thuyền. Thì ra hôm đó tại hội trường, trong lễ kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ mọi người bàn nhau đi mua hoa để viếng Nghĩa trang. Khi ra chợ thì hoa không còn, hỏi thì mấy chị bán hoa nói có anh bộ đội nào đó đã mua hoa rồi vừa đi vừa khóc ra phía bờ sông, mấy người bạn đoán ngay là Bá Dương rồi lao ra sông... Cảm nhận được nghĩa cử cao đẹp của một người lính, Chính quyền, Nhân dân thị xã Quảng Trị và huyện Triệu Phong đã nhân thêm nghĩa tình của người lính để rồi quê hương Quảng trị đã định hình nên một Lễ hội rất riêng của mảnh đất này. Hàng năm cứ vào ngày lễ thương binh liệt sĩ 27/7, cán bộ và nhân dân hai bên bờ sông thị xã Quảng trị vẫn kết những bè chuối, trên bè cắm hương hoa và đèn hoa đăng thả xuống dòng sông để tưởng nhớ hương hồn những chiến sĩ đã hi sinh trên mảnh đất này. Và Lê Bá Dương được xem là người khởi xướng cho Lễ hội thả hoa trên dòng sông Thạch Hãn trong Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7.

           Xuất phát từ ý tưởng đó, UBND tỉnh đã kêu gọi sự đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài nước xây dựng các công trình tưởng niệm. Tháp chuông Thành cổ là công trình tôn tạo đầu tiên được xây dựng tại thị xã Quảng Trị nhân Kỷ niệm 35 năm Giải phóng tỉnh Quảng trị với sự tài trợ của CB-CNVLĐ Ngân hàng Công thương Việt Nam để dâng lên hương hồn các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh và tất cả những ai đang nằm lại trên mảnh đất này trong chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ năm 1972. Tháp chuông Thành Cổ có chiều cao 15 mét, quả chuông nặng hơn 7 tấn với đường kính miệng 2,15 mét, chiều cao 3,9 mét, trị giá gần 4 tỉ đồng. Tháp chuông được đặt tại vị trí trung tâm nối liền Quảng trường Giải Phóng - Bến thả hoa bờ nam sông Thạch Hãn được khánh thành vào ngày 29/04/2007 để đến ngày Lễ, ngày Rằm, tiếng chuông ngân lên siêu thoát linh hồn các Anh hùng liệt sĩ đã hi sinh trên mảnh đất này. Cùng với Tháp Chuông, Quảng Trường - Nhà Hành Lễ - Bến Thả Hoa là công trình đã nối liền không gian giữa Thành Cổ với dòng sông Thạch Hãn tạo nên tuyến Lễ hội, tuyến tham quan từ Thành Cổ đến bến sông Thạch Hãn. Đây là công trình Chào mừng kỷ niệm 200 năm Lỵ sở Quảng Trị, 20 năm lập lại thị xã và Kỷ niệm 62 năm ngày Thương Binh Liệt Sĩ 27/7. Dự án được chia làm 3 hạng mục do 3 đơn vị đảm nhận xây dựng, phấn đấu để hoàn thiện và đưa vào sử dụng sau 100 ngày thi công. Quảng Trường Giải Phóng được xây dựng với tổng diện tích 7000m2 với 2 hàng cau xanh mướt trãi dài trên nền đá trắng đặc trưng của xứ Thanh Hóa, là nơi tổ chức các Lễ hội trọng đại của đất nước và địa phương.

            Tại sân Khấu bán nguyệt - nơi đối diện với Nhà Hành Lễ trong khuôn viên Quảng trường Giải Phóng trước đây là nền móng của Toà Công Sứ, đây là công trình kiến trúc được xây dựng khá quy mô dưới thời Pháp thuộc. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đây là nơi làm việc của viên công sứ và bộ máy cai trị của thực dân Pháp ở Quảng Trị nên địa điểm này còn có tên là Dinh Công Sứ. Đến sau 1954, đế quốc Mỹ thay chân Pháp tiến hành cuộc xâm lược nước ta thì địa điểm này được sử dụng làm nơi ở và làm việc của viên Tỉnh Trưởng cùng Bộ máy Hành Chính tỉnh Quảng Trị nên còn gọi là Dinh Tỉnh Trưởng.

           Cũng tại địa điểm này, trong chiến dịch chống phản kích tái chiếm thị xã Quảng trị 81 ngày đêm lịch sử, Dinh Tỉnh Trưởng là nơi đặt sở chỉ huy của Trung đoàn 48- là đơn vị ra quân lần đầu tiên trong chiến dịch 1972, là “Linh hồn của Thành cổ”. Đồng thời địa điểm này cũng là nơi đặt trạm phẫu thuật tiền phương phục vụ trực tiếp cho các trận địa chốt, là nơi chuyển tiếp những thương binh và thương vong sang phía bờ bắc sông Thạch Hãn. Trạm phẫu thuật tiền phương này đã phục vụ hết mình và góp phần lớn lao cho cuộc chiến đấu ác liệt, sinh tử trong cuộc giành giật từng tấc đất Thanh cổ.

           Cho đến chiều ngày 16/9/1972, lực lượng của ta được lệnh rút quân ra khỏi thị xã, một bộ phận thương binh vẫn bị kẹt không thể di chuyển kịp thời dưới các hầm của trạm phẫu thuật này. Sau khi chiếm lại được thị xã Quảng trị. Mỹ - Nguỵ đã cho san bằng tất cả khu vực này và chôn vùi trong lòng đất hàng trăm thi thể của các chiến sĩ của quân giải phóng. Mặc dù các đồng đội của nhiều đơn vị từng tham gia chiến đấu ở Thành cổ Quảng trị đã cố gắng tìm kiếm nhiều lần sau khi đất nước được thống nhất, nhưng do địa hình bị nhiều xáo trộn bởi sự tàn phá của bom đạn nên cho đến nay vẫn chưa phát hiện được địa điểm này. Địa điểm Toà Công sứ đã được UBND tỉnh xếp hạng Di tích cấp tỉnh, thành phố theo quyết định số 707/QĐ-UB vào ngày 12/7/2004. Nhân dịp kỷ niệm 200 năm Lỵ sở Quảng trị, 20 năm lập lại thị xã, UBND thị xã đã xây dựng lại bia di tích địa điểm Tòa Công Sứ này.

                          

              Nhà Hành Lễ - Bến Thả Hoa bờ nam sông Thạch Hãn là công trình tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và các Anh hùng Liệt sĩ đã hi sinh trên dòng sông Thạch Hãn. Để thể hiện lòng tri ân sâu nặng, hơn 14 ngàn cán bộ, nhân viên Ngân hàng Công thương Việt nam đã đóng góp kinh phí, cùng “chung tay” với thị xã Quảng trị xây dựng công trình có ý nghĩa này gồm các hạng mục lầu chuông, lầu trống, Nhà Hành Lễ - Bến Thả Hoa với diện tích 1.700m2, tổng kinh phí gần 16 tỷ đồng. Cùng với Tháp Chuông Thành Cổ - Quảng trường Giải Phóng tạo nên điểm nhấn trong quần thể di tích lịch sử ở thị xã Quảng Trị. Đồng thời, sẽ là nơi dành cho những chiên sĩ Thành cổ năm xưa, nhân dân cả nước ghé thăm Thành Cổ, thị xã Quảng Trị hành lễ, dâng hương, thả hoa đăng... tri ân cho linh hồn những chiến sĩ đã chiến đấu quả cảm anh dũng hi sinh trên mảnh đất này.

           Sông Thạch Hãn - con sông lớn nhất của tỉnh Quảng Trị, tại bến sông Thạch Hãn nguyên xưa là một bến sông của các chuyến đò ngang qua lại nối liền thị xã Quảng Trị với các xóm làng cư dân An Đôn, Nhan Biều và các vùng lân cận, là tuyến giao thông đường thủy quan trọng trong việc giao lưu phát triển kinh tế, văn hóa. Trong trận quyết chiến để giành lại Thành Cổ trong 81 ngày đêm, do nhu cầu của việc tiếp tế vũ khí, đạn dược, thuốc men và lương thực cho chiến trường, đặc biệt trong những ngày cuối tháng 9/1972, khi nước sông Thạch Hãn lên cao, lũ xiết, trên sông thường xuyên bị địch phong tỏa bằng bom rãi thảm thì việc vận chuyển càng khó khăn hơn. Thế nhưng với tinh thần anh dũng, những tuyến giao thông huyết mạch liên lạc với Thành cổ vẫn được giữ vững đến những ngày cuối cùng. Bến sông Thạch Hãn đã góp phần cho sự đứng vững cho Bộ đội ta trong suốt 81 ngày đêm oanh liệt.

           Sau cuộc chiến đấu ác lịêt trong cuộc chiến đấu chống phản kích tái chiếm thị xã Quảng Trị, mặc dù trên chiến trường ta thu được nhiều thắng lợi quan trọng có ý nghĩa quyết định trên bàn Hội nghị Paris (1973) nhưng Quảng Trị vẫn là nơi chia cắt hai miền đất nước. Sông Thạch Hãn lại phải thay sông Bến Hải gánh vác trọng trách là ranh giới chia cắt tạm thời hai miền nam bắc cho đến khi đất nước được hoàn toàn thống nhất (30/4/1975). Theo một số điều khoản trong Hiệp định Paris (27/1/1973), hai bên sẻ thực hiện lệnh ngừng bắn để trao trả những tù binh trong các cuộc giao tranh từ hai phía ngay trên ranh giới của hai miền. Bến sông Thạch Hãn và Bãi sông An Đôn lại là nơi được chọn làm điểm tập kết cho cuộc trao trả lịch sử ấy.

            Phía bờ Bắc sông Thạch Hãn, cạnh đường Quốc lộ 1A, nơi đối diện Bến thả hoa bờ nam là công trình kỷ niệm Ngày thương binh liệt sĩ 27.7.2009, Chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long –Hà Nội. Bến thả hoa ở bờ bắc sôngThạch Hãn do các Cựu chiến binh Ngân hàng Phát triển Việt Nam quyên góp từ lương của cán bộ, công nhân viên với hơn 10 tỷ đồng. Công trình bao gồm Nhà nguyện trên bờ Bắc Thạch Hãn và cầu dẫn vươn ra mặt sông 20 mét nối với Bến thả hoa được thiết kế như ngôi mộ chung. Phía đỉnh ngôi mộ là 3 nén  hương và Phù điêu tạc 4 câu thơ của Lê Bá Dương. 

Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ  

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm 

Có tuổi hai mươi thành sóng nước 

Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm...  

             Ngay trước lễ động thổ công trình vào ngày 27/7/2009 Ban Quảng lý công trình đã tiến hành Lễ nhập thổ, đất và  nước của cả 3 miền Bắc – Trung - Nam đã được các cựu chiến binh Trung đoàn 27 Triệu Hải, sư đoàn 390, Quân đoàn 1 đã mang về đây để hoà với đất và nước Quảng Trị: nước từ Hồ Gươm (Hà Nội); sông Lam (Nghệ an); sông Kỳ Cùng (Lạng Sơn); đất đưa về từ Hoàng thành Thăng Long, từ đỉnh núi Chung- Nam Đàn quê Bác và từ 18 thôn vườn trầu Nam bộ. Bên bờ sông, xung quanh khuôn viên Nhà nguyện là 81 cây phượng vĩ được đưa về từ thành phố Hoa Phượng Đỏ- Hải Phòng nay đã bén rễ. Mai này, mỗi mùa hè về, 81 cây phượng vĩ này sẽ là tám mươi mốt mâm hoa rực cháy bên sông, tượng trưng cho 81 ngày đêm trong Mùa hè đỏ lửa 1972”  ở Thành cổ Quảng Trị. Đây là ước nguyện của các cựu chiến binh Trung đoàn 27 Triệu Hải: “Không đưa đồng đội về được với gia đình, quê hương thì đưa những lọ đất, bình nước tiêu biểu từ mọi miền tổ quốc để hoà vào dòng sông Thạch Hãn - nơi lưu giữ xương máu của hàng ngàn chiến sĩ cách mạng hy sinh trong suốt 81 ngày đêm mùa hè đỏ lửa năm 1972”. 

               Như vậy cả hai bờ sông Thạch Hãn đều có công trình Bến thả hoa phục vụ những ngày lễ hàng năm. Tháp chuông - Quảng trường - Nhà hành lễ - Bến thả hoa hai bờ nam bắc đã, đang và sẻ giử gìn, tôn tạo và phát huy giá trị để trở thành một địa chỉ không thể thiếu trong hành trình trở lại chiến trường xưa và đồng đội, đồng thời là điểm tham quan du lịch thu hút khách quốc tế.

                                                                                                                    Ảnh : VĂN DŨNG

                                                                                                                      Bài viết : NGUYỄN DUY HÙNG

                                                                   

 

                                                                 

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC
Thông báo
PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH

    

Copyright 2018 by UBND THỊ XÃ QUẢNG TRỊ - QUẢNG TRỊ